Droomt u van Afrika? Wij begrijpen dat

In 1986 werd er een mini serie over het leven van een beroemde Zoeloe koning uitgebracht en de recensies waren zeer lovend. Voor het eerst konden wij meekijken hoe een Afrikaanse stam leefde, en wat voor een! De Zoeloes waren een heldhaftig, vechtlustig en moedig volk met een koning aan het hoofd wiens naam alleen al angst en vrees inboezemde bij zijn vijanden.

 

 

GESCHIEDENIS

 

De Zoeloes vormen tegenwoordig de grootste bevolkingsgroep in Zuid-Afrika. Ze leven voornamelijk in KwaZulu-Natal, vroeger bekend als Zoeloeland en tegenwoordig een provincie in Zuid-Afrika. Hun huidige aantal wordt geschat op 12 miljoen. De naam Zoeloe betekent ‘hemel’ en hun thuis, KwaZulu, is ‘de hemel’.

 

Volgens mondelinge overleveringen zou de naam ‘Zoeloe’ afgeleid zijn van de eerste koning van de Zoeloes die in 1670 aan de macht kwam. Elke stam wordt geleid door een grote krijger wiens macht afhankelijk is van zijn capaciteit om zijn stam bij elkaar te houden.

 

Pas in de 19e eeuw, onder koning Shaka, een militair grootheid met een ‘bad attitude’, zouden de Zoeloes, door het bij elkaar voegen van honderden volksstammen, uitgroeien tot een van de machtigste en grootste stammen in Zuid-Afrika. Shaka zou zelfs op den duur het Zoeloe koninkrijk oprichten.

 

De grondslagen van Shaka’s koninkrijk hadden echter hun wortels liggen in de verschrikkelijke wreedheden die werden uitgevoerd gedurende zijn regime. Shaka’s militaire genie en zijn wreedheden zijn hierdoor voor eeuwig onlosmakelijk met elkaar verbonden.

 

Koning Zwelithini Goodwill kaBehkuzulu, geb. 27 juli 1948, is de huidige koning van de Zoeloes en provinciaal hoofd van KwaZulu Natal.

 

 

BRITTEN EN ZOELOES

 

Een van de meest opzienbarende conflicten in de geschiedenis van de Zoeloes was de oorlog met de Britten. Sir Henry Bartle Frere, de toenmalige Britse Hoog commissaris van Zuid-Afrika, wilde de Britse heerschappij invoeren over de Zoeloes.

 

Hij overhandigde vervolgens een ultimatum aan de toenmalige Zoeloekoning Cetshwayo waarin stond dat ze hun wapens moesten afstaan en zich moesten onderwerpen aan de Britse overheersing. Dit viel uiteraard niet goed bij de Zoeloe’s.

 

Cetshwayo weigerde dit en op 12 januari 1897 volgde hierdoor een gruwelijke oorlog. Tot ieders stomme verbazing hakten de Zoeloes 1500 Britten de pan in. Hun overwinning op 22 januari zou echter van korte duur zijn want de Britten zouden alsnog op 4 juli hun heerschappij over de Zoeloes bevestigen met hun eigen overwinning bij de slag om Rorke’s Drift.

 

Na de Britse overwinning werd de Zoeloe koninkrijk onderverdeeld in 13 kleinere koninkrijken. Het vechten tussen deze nieuwe stammen zou standhouden totdat de Britten Zoeloeland inlijfden in de Britse Natal kolonie.

 

 

TAAL

 

De voornaamste voertaal van de Zoeloes is isiZulu. IsiZulu is het meest gesproken taal in Zuid-Afrika en meer dan de helft van de Zuid-Afrikanen kunnen het verstaan. Respect staat hoog in het vaandel bij de Zoeloe’s. Het aanspreken van ouderen bij hun voornaam wordt bijvoorbeeld gezien als respectloos gedrag.

 

 

RELIGIE

 

Tegenwoordig zijn veel Zoeloes christenen. Toch geloven sommigen nog steeds dat hun voorouders voortleven in de spirituele wereld van unKulunkulu.  Ook geloven dat ze dat ze na hun eigen dood daar ook naartoe zullen gaan.

 

De belangrijkste geesten zouden functioneren als tussenpersoon tussen de geesteswereld en de bestaande wereld. Om deze belangrijke geesten te eren worden ze door de Zoeloes geprezen en wordt er aan ze geofferd.

 

Soms gaan de dingen niet als gepland en in zo’n geval wordt er geraadpleegd bij de plaatselijke spirituele leider, sangoma. Deze moet dan bepalen of de nare gebeurtenis veroorzaakt werden door hekserij. Misschien hebben de Zoeloes de geesten niet genoeg eer betoond? Want ook dat kan een reden zijn van hun ongeluk.

 

Om de zaken weer recht te zetten worden er nieuwe offers gebracht. Angst voor hekserij is een legitieme reden om op zoek te gaan naar de schuldige dader, oftewel, er wordt letterlijk een heksenjacht georganiseerd. Interactie met de voorouders van de Zoeloe’s geschiedt in dromen, tijdens ziekte en in de vorm van een slang.

 

 

TRADITIES

 

Net als bij andere volksstammen wordt de overgangsfase van een kind naar de volwassenheid uitgebreid gevierd. Het enige verschil met de andere volksstammen is dat de Zoeloes niet meer geloven in besnijdenis.

 

Volwassenwording, samen met geboorte, puberteit, huwelijk en de dood, wordt echter wel volgens de traditie uitgebreid gevierd. Hierbij worden dieren geofferd. Een huwelijk is pas echt bindend wanneer er een kind wordt geboren. Het opvoeden van kinderen wordt gezien als een dorps aangelegenheid waar iedereen aan meedoet.

 

De overgangsfase van de puberteit naar de volwassenheid wordt tegenwoordig alleen nog maar gevierd met de tienermeisjes. Zij zonderen zichzelf een tijdlang van tevoren af zodat ze zich kunnen voorbereiden op hun ‘vrouwwording’. Na een tijd maken ze weer hun herintrede in de groep en dit wordt uitgebreid gevierd met zang, dans en het offeren van dieren.

 

Na deze ceremonie is de nieuwe vrouw klaar voor het huwelijk. Dan volgt de aanloop naar de verkeringsfase. Wanneer het meisje een jongen ziet die haar leuk lijkt zal ze hem een soort ‘liefdesbrief’ sturen dat is gemaakt van allerlei gekleurde kralen. Elke kleur kraal heeft een bepaalde betekenis en combinaties van deze gekleurde kralen vormen een bericht.

 

Hetzelfde geldt voor een jongen. Ook hij kan een meisje die hij leuk vindt een brief sturen waarin hij zijn liefde verklaart. Pas wanneer de jongen en het meisje besloten hebben om met elkaar te trouwen worden de ouders ingelicht.

 

 

KLEDING

 

Vrouwen kleden zich naar gelang hun sociale status binnen de groep. Ongetrouwde vrouwen kleden zich uitsluitend met een grasrokje of rokjes gemaakt van kraaltjes. Voor de rest is ze naakt. Een verloofde vrouw zal haar borst bedekken en haar haren laten groeien.

 

Eenmaal getrouwd zal een vrouw de traditionele isidwaba dragen, een gewaad dat van de huid van een geit of een rund is gemaakt. Ze bedekt haar lichaam uit respect voor haar schoonfamilie en om te laten zien dat ze niet meer vrij is.

 

 

 

 

Mannen dragen een amabeshu, een soort schort dat gemaakt is van dierenvellen. Deze wordt achterstevoren gedragen. Hun hoofden bedekken ze met veren en huiden en op hun armen en benen dragen ze geitenvellen.

Krijgers

 

Een regiment Zoeloekrijgers wordt een Impi genoemd en een enkele Zoeloekrijger wordt een ibutho genoemd. De Impi werd pas berucht onder Shaka.

 

De huidige Impi lossen geschillen op met stokgevechten. Pas als er bloed vloeit wordt het vechten gestaakt. De overwinnaar verzorgt daarna de wonden van de verslagene.

 

 

DORPEN

 

De meeste Zoeloes wonen tegenwoordig in de grote steden, maar er zijn gelukkig nog steeds traditionele Zulu dorpen te vinden.

 

Shakaland Zulu Cultural Village in KwaZulu-Natal is een toeristische trekpleister dat de geïnteresseerde bezoeker van Zuid-Afrika een heel goede impressie geeft van hoe de Zoeloes vroeger leefden. Het dorp is de oorspronkelijke set dat gebruikt werd voor de serie Shaka Zulu en is zeer de moeite waard om te bezoeken.

 

Zoeloedorpen worden gebouwd in een cirkel met ronde hutten. De vroegere hutten hadden ook een ronde vorm en zagen eruit als een bijenkorf. Ze werden gemaakt van geweven gras en hadden zulke kleine deuren dat je letterlijk op je handen en knieën moest om erin te kunnen.

 

Elke cirkel met hutten vormt een hoeve en elke hoeve wordt geregeerd door een umnumzana, oftewel een cirkel met daarbinnen een kraal voor hun vee, een isibaya genoemd.

 

De Zoeloe zijn enorm gesteld op hun vee, en elk stuk vee draagt dan ook zijn eigen door de Zoeloe toegekende naam. Gezien de spirituele en sociale band en belang van de Zoeloes met hun vee worden ze alleen met erg veel tegenzin geslacht.

 

De huidige hutten, rondavels, worden òf gebouwd met modderstenen en hebben een rieten dak òf met cementstenen met een ijzeren platen dak.

ZOELOES

WERELD VAN DE SAVANNE

 

AFBEELDINGEN

 

MADE WITH WERELD VAN DE SAVANNE © 2017 ALL RIGHTS RESERVED