Droomt u van Afrika? Wij begrijpen dat

JACHTLUIPAARD

Het jachtluipaard, net als heel veel Afrikaans wild, heeft het zwaar en het is dankzij stichtingen als de Cheetah Conservation Foundation dat er een kans is dat het gered kan worden voor uitsterven. Volgens de African Wildlife Foundation is dit magnifieke dier in de afgelopen 18 jaar met maar liefst 30% afgenomen, een onvoorstelbaar verlies niet alleen voor Afrika en zijn natuur, maar ook voor ons.

 

Het jachtluipaard is een gracieus dier en hij is ook nog eens het snelste dier ter wereld. Kunt u zich Afrika zonder jachtluipaarden voorstellen? Wij niet, en daarom is het zo belangrijk dat er alles aan gedaan wordt om dit hele bijzondere dier te redden.

 

 

BOUW

 

Het jachtluipaard, Acinonyx jubatus, is herkenbaar aan zijn lange, slanke lichaam en smalle kop. Jachtluipaarden zijn atletische gebouwd en hebben, in verhouding met andere katachtigen, een vrij grote borstkas en hoge, krachtige poten.

 

De lichtbruine vacht, zwarte stippen en de twee zwarte strepen die van zijn ooghoeken naar zijn mondhoeken lopen definiëren hem. Deze stippen zijn niet alleen maar zichtbaar in zijn vacht, maar ook op zijn huid. Beter gezegd, de zwarte stippen op zijn huid produceren het donkere haar. Alleen zijn buik en borst zijn lichtgekleurd. Net als de meeste katachtigen heeft het jachtluipaard een paar verbluffend en opvallende ogen. Het zicht van een jachtluipaard is overigens zeer scherp.

 

Het jachtluipaard kan 122-125 cm. lang worden, 60-80 cm hoog en 41,4-57 kilo wegen waarbij de vrouwtjes minder zwaar zijn met 36-41 kilo. Een vrouwtjes jachtluipaard is gemiddeld iets kleiner dan het mannetje. De staart van een jachtluipaard is gemiddeld 66-84 cm lang. De stippen van een jachtluipaard verschillen per dier en zijn daarom uniek.

 

Een jachtluipaard is het snelste dier ter wereld. Hij kan snelheden behalen van maximaal 110 km/uur, maar dit houdt hij hooguit een minuut lang vol. Tijdens het rennen gebruikt het jachtluipaard zijn nagels voor meer grip en zijn staart voor sturing en stabiliteit. Door zijn bouw is het jachtluipaard bijzonder goed in staat om tijdens het rennen snelle manoeuvres te maken wanneer hij zijn prooi achtervolgt.

 

Het lichaam van het jachtluipaard is gebouwd voor snelheid. Als hij eenmaal een prooi voor ogen heeft kan hij zelfs binnen 3 seconden een topsnelheid behalen van 0-96 km/uur en dat is snel! Ter verduidelijking, met drie passen rent hij al een auto voorbij dat buiten de bebouwde kom rijdt op een weg waar u 80 mag rijden. Als het jachtluipaard op topsnelheid verkeert komt zijn hele lichaam van de grond tussen de passen door. De afstanden vanaf het moment dat hij zich afzet totdat hij weer contact maakt met de grond kunnen 6-7 meter lang zijn.

 

 

KRACHT EN SNELHEID

 

Het lichaam van een jachtluipaard is aerodynamisch gebouwd. Als u een jachtluipaard goed observeert zult u zien dat zijn lichaam niet alleen lang is, maar ook opvallend smal is. Hoe smaller het lichaam, hoe minder weerstand het jachtluipaard ondervindt tijdens het rennen. Daarnaast is hij redelijk licht van gewicht wat de snelheid tijdens het rennen ook van pas komt, immers, hoe minder gewicht, hoe sneller hij rent.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het lichaam van het jachtluipaard zit zodanig in elkaar dat het mogelijk is voor hem om zijn lichaam geheel uit te rekken tijdens het rennen. Waar bijvoorbeeld normaal gesproken de schouderbladen met het ruggengraat in verbinding zijn, zitten deze juist niet vast bij het jachtluipaard. Hierdoor kan hij zijn armen optimaal gebruiken tijdens het rennen, want ze worden dan niet tegengehouden door de aanhechtingspunten van zijn schouders aan zijn ruggengraat. Ditzelfde geldt voor zijn heupen. Verder is ook de ruggenwervel van het jachtluipaard zeer flexibel. Dankzij zijn lenige bottenstelsel veert het lichaam 100% mee en kan het jachtluipaard hierdoor ook grotere schreden maken tijdens het rennen. Na de jacht heeft het jachtluipaard zeker wel 20 minuten nodig om uit te rusten.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LEEFGEBIED

 

De grootst populatie jachtluipaarden komt nu nog voor in Botswana, Namibië, Zuid-Afrika en Kenia. In andere Afrikaans streken komt hij nog wel voor, maar in zeer beperkte mate. Verder tref je nog een heel klein groepje jachtluipaarden aan in Iran, circa 60-100.

 

Voor het jachtluipaard is een goed zicht uitermate belangrijk. Ze gebruiken hun zicht om het terrein af te speuren naar mogelijke prooi. Hierdoor is een open landschap zoals dat van de savanne essentieel. Het jachtluipaard moet het van hoge gras hebben tijdens de jacht. Net als veel andere katsoorten besluipt hij zijn prooi om het vervolgens, wanneer de prooi dichtbij is, het op een sprint te zetten.

 

 

VOEDING

 

Jachtluipaarden zijn niet sterk. Ze zullen daarom nooit op grotere dieren jagen, mits ze met meerdere jachtluipaarden tegelijk zijn. Vrouwtjes jachtluipaarden leven voornamelijk alleen, behalve als ze jong hebben. Mannetjes jachtluipaarden leven weer wel vaak in groepen waardoor het voor hen juist geen belemmering is om op grotere prooi te jagen.

 

Wanneer een jachtluipaard een dier in het vizier heeft zal hij deze eerst besluipen, hij zal het daarna op een sprinten zetten en de prooi tijdens het rennen proberen om te slaan. Het dier zal door het jachtluipaard worden gedood door het de keel af te knijpen. Een achtervolging duurt hooguit 20-60 seconden, maar dan is het jachtluipaard ook echt helemaal uitgeput.

 

Het jachtluipaard zal zijn prooi meteen moeten verstoppen om te voorkomen dat het hem door andere veelal grotere roofdieren wordt afgepakt. Om die reden jaagt een luipaard ook op het heetste moment van de dag, want juist dan liggen de andere roofdieren uit te rusten.

 

Jachtluipaarden eten voornamelijk impala’s, baby gnoes en gazellen. Daarnaast eten ze ook andere kleinere diersoorten, zoals af en toe een lekker mals konijntje. Ondanks hun uitstekende jachttechnieken slagen ze hooguit 50% van de tijd om iets te vangen.

 

 

VOORTPLANTING

 

Jachtluipaarden zijn solitaire dieren. Mannetjes willen af en toe wel groepjes vormen met hun broertjes, maar de vrouwtjes blijven op zichzelf, behalve als ze jong hebben.

 

Een vrouwtjes jachtluipaard wordt met 21-22 maanden seksueel actief. Ze is daarna meestal elke 10-20 dagen krols. Haar krolsheid duurt circa 1-3 dagen.

 

Mannetjes markeren hun territorium met urine. Dit gedrag wordt versterkt wanneer er meerdere mannetjes in de buurt zijn en er om een vrouwtje gevochten moet worden. Het mannetje en vrouwtje zullen een aantal keer met elkaar paren waarna ze elk hun eigen weg gaan.

 

Een vrouwtjes jachtluipaard kan het hele jaar door zwanger worden, bij haar is de zwangerschap dus niet seizoensgebonden. Een zwangerschap duurt maar heel kort, circa drie maanden, waarna ze zal bevallen van 2-4 welpjes. Ze zal 1,5 jaar voor hen zorgen.

 

Een vrouwtje kan tot en met acht welpjes krijgen per worp, maar dit gebeurt eigenlijk zelden. Een welpje weegt gemiddeld 150-400 gram bij de geboorte. Een vrouwtje is klaar om weer zwanger te worden na 17 maanden.

 

De jonge welpjes worden geboren, verscholen tussen het hoge gras. Langs hun schouders en rug hebben ze een bij welpjes kenmerkende lange, bleke maan waarvan onderzoekers vermoeden dat deze door de gelijkenis van een honingdas dit hun overlevingskansen zou moeten vergroten.

 

Het moeder jachtluipaard zal gedurende de eerste maanden na hun geboorte de welpjes doorlopend verplaatsen om hen zodoende te beschermen tegen andere roofdieren. Vooral leeuwen staan erom bekend dat ze de welpjes doodbijten, ook al weet niemand waarom ze dit precies doen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het eerste jaar worden ze door hun moeder spelenderwijs geleerd hoe ze moeten jagen. Met 15 maanden zijn de welpjes zover dat ze zelf op jacht kunnen gaan.

 

Jachtluipaarden kunnen maximaal 15 jaar oud worden in het wild. Mannetjes worden doorgaans minder oud dan vrouwtjes.

 

 

NATUURLIJKE VIJANDEN

 

In principe heeft het jachtluipaard nauwelijks natuurlijke vijanden. Hun welpjes zijn aan de andere kant wel vaak slachtoffer van aanvallen van grotere roofdieren. Voornamelijk leeuwen. Zou een jachtluipaard desondanks onverhoopt een aanvaring krijgen met een andere katachtige, dan zou hij deze waarschijnlijk verliezen.

 

Het lichaam van een jachtluipaard is buitengewoon geschikt voor snelheid, maar hierdoor levert hij wel in wat kracht en gewicht betreft. Door zijn atletische bouw en het ontbreken van deze elementaire factoren zijn de kansen van een jachtluipaard erg summier. Hij zal tijdens een gevecht hierdoor waarschijnlijk niet als overwinnaar uit de strijd tevoorschijn komen.

 

 

RELATIE TOT DE MENS

 

Jachtluipaarden vallen mensen in principe niet aan. Dat wil anderzijds niet zeggen dat dit nooit gebeurt. De acteur Adam Sandler vertelde, toen hij te gast was bij David Letterman, hoe hij ooit door een jachtluipaard werd aangevallen. Het gebeurde tijdens een safari, toen hij in Afrika bezig was met filmopnames. Gelukkig liep het voor hem goed af.

 

Ook al zijn aanvallen uiterst zeldzaam, het is toch heel verstandig om te weten wat u moet doen voor het geval dat. De website wikiHow heeft een prachtige lijst samengesteld met handelingen die u moet verrichten om een aanval af te wenden. Ook leggen zij uit wat u moet doen mocht u alsnog zijn gebeten. Voor deze hulpvolle tips verwijzen wij u naar de website van wikiHow.

 

Jachtluipaarden leven niet in afgeschermde gebieden waar ze enigszins toch nog beschermd zijn. Hun leefgebied ligt tegenwoordig zelfs gevaarlijk dicht bij dat van de mens. Het verlies van hun jachtterrein door agrarische en industriële uitbreiding vormt een gevaar voor het voortbestaan van het jachtluipaard.

 

De aanwezigheid van mensen verstoort verder de ecologische balans en is er ook de oorzaak van dat de natuurlijke voedselbron van het jachtluipaard schaars wordt. Hierdoor vallen jachtluipaarden soms de veestapels, geiten en schapen van de boeren aan en daar zijn de boeren uiteraard weer niet blij mee. Veel boeren in Afrika zien hierdoor het jachtluipaard als een pest, of een probleem waar een oplossing voor moet komen. Veel jachtluipaarden hebben dit met de dood bekocht.

 

In de jaren ’80 werden alleen al 10.000 jachtluipaarden door boze boeren in Namibië gedood, bijna de helft van de toenmalige populatie. De Cheetah Conservation Fund is toen een project gestart, Future Farmers of Africa. Dit project helpt, ondersteunt en onderwijst boeren en helpt tegelijk de jachtluipaarden beschermen. Hierdoor gebruiken veel boeren ‘jachtluipaard-vriendelijke’ hulpmiddelen om hun dieren te beschermen en worden de jachtluipaarden niet meer gedood.

 

 

IUCN

 

 

 

 

 

WERELD VAN DE SAVANNE

 

AFBEELDINGEN

 

MADE WITH WERELD VAN DE SAVANNE © 2017 ALL RIGHTS RESERVED