Droomt u van Afrika? Wij begrijpen dat

GORILLA'S

Dr. Dian Fossey zette met haar boek Gorilla’s in the Mist de fascinerende, maar ook zeer kwetsbare wereld van de gorilla op de kaart. In 1967 stichtte ze het Krisoke Research Centre in de Virunga Bergen met als doel het bestuderen en beschermen van de berggorilla’s aldaar. Uiteindelijk zou ze de hoogste prijs betalen voor haar werk, want op 26 december 1985 werd ze in Rwanda vermoord. Nee, zij werd niet door haar geliefde gorilla’s gedood, maar door mensen. Hoe ironisch en hoe triest. Tegenwoordig wordt Dian’s werk voortgezet met The Dian Fossey Gorilla Fund International.

 

Gorilla’s en mensen, daar is in het verleden al zoveel over geschreven. Veel onzin, maar ook veel goed onderbouwde en betrouwbaar gedocumenteerde informatie. Net als de witte haai zijn ook gorilla’s voor veel mensen onweerstaanbaar en erg fascinerend. Daarbij, ruim 95% van hun DNA lijkt op die van ons en tonen gorilla’s net als wij, emoties. Ze lachen en treuren, kunnen heel boos zijn, maar zijn ook erg aan elkaar gehecht. We zouden verre familie van elkaar kunnen zijn, maar of dat ook zo is? Wie zal het zeggen.

 

Ondanks hun afschrikwekkende uiterlijk zijn gorilla’s heel rustig, behalve als ze zich bedreigd voelen of als mensen te dichtbij hun groep komen. Dominante mannetjes lijken erg lui te zijn, maar vergis u niet, ze zijn erg op hun hoede en komen heel snel in actie wanneer een situatie erom vraagt.

 

Desondanks lopen gorilla’s liever weg dan een confrontatie te zoeken. Zodra ze mensen zien zullen ze zich verstoppen tussen de struiken, wat voor ons haast onmogelijk lijkt gezien hun enorme proporties. U vergist zich echter bijster mocht u dit denken, want ze zijn hierin zeer bedreven. Kort gezegd, een spelletje verstoppertje met een gorilla zult u dik verliezen!

 

 

GORILLASOORTEN

 

Gorilla’s zijn de grootste en zwaarste mensapen ter wereld en ze zijn zeer indrukwekkend om te zien, zeker de dominante mannetjes, de zilverrug gorilla. Je treft ze uitsluitend aan in de topische regenwouden van Afrika. Er zijn twee soorten gorilla’s; de oostelijke gorilla, en de westelijke gorilla. Beide gorillasoorten worden ook nog onderverdeeld in twee ondersoorten.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Oostelijke gorilla

Dit is de grootste gorillasoort en tevens ook de meest kwetsbare. Deze gorillasoort wordt onderverdeeld in twee ondersoorten: de oostelijke laaglandgorilla en de berggorilla. Men vermoed sinds kort dat de Bwindigorilla, (foto hierboven), ook nog een ondersoort is.

 

De Oostelijke gorilla is immens groot. Ze hebben een grote kop met een platte neus en grote neusgaten, een brede borst, een zwarte vacht en de mannetjes hebben daarbij ook nog een zilverkleurige rug, een soort ‘zadel’. De voorarmen zijn langer dan de benen, hun handen, borst en gezicht zijn vrij van vacht en zwart van kleur. Het zilveren ‘zadel’ wordt bij oudere mannetjes helemaal wit.

 

Oostelijke gorilla’s leven in stabiele groepsformaties van 34 soortgenoten met een dominant mannetje om de groep te beschermen.

 

Berggorilla

Bij de berggorilla, Gorilla beringei beringei, kunnen de mannetjes 182 cm lang worden en tussen de 180-226 kilo wegen. Vrouwtjes zijn een stuk kleiner; 120-150 cm en 68-91 kilo. De vacht van de berggorilla is korter dan dat van de laaglandgorilla en de berggorilla’s vacht heeft een blauwe gloed eroverheen.

 

Er zijn nog circa 650 berggorilla’s in leven. 320 van deze berggorilla’s zijn te vinden in de vulkanische gebieden van Rwanda, Oeganda en Zaïre. De resterende berggorilla’s leven in het Bwindi National Park in Oeganda. Meer informatie over dit park en zijn gorilla populatie vindt u op deze website.

 

De berggorilla leeft op 2400-4000 meter hoogte. Hun dikke vacht beschermt ze heel goed tegen de koude temperaturen die voorkomen op zulke grote hoogtes. Door de inname van hun leefgebied en door de dreiging van stropers zijn de berggorilla’s gedwongen om hogerop de bergen hun toevlucht te zoeken. Dit levert soms gevaarlijke situaties op voor de soort.

 

De hoge bergen zijn verder vaak verhuld in een dikke mist en het gebied kent ook twee regenseizoenen waarbij de gemiddelde neerslag 2 meter per jaar meet. Verder zijn er ook nog twee droogseizoenen tussen december-februari- en juni-augustus.

 

Brent Stirton maakte in 2007 een indrukwekkende fotoreportage van Senkwekwe, een berggorilla die slachtoffer was geworden van een gewapend conflict in het Virunga National Park in Congo. Eén van Brents foto’s toont de gedode zilverrug gorilla Senkwekwe die wordt afgevoerd op een geïmproviseerde brancard. De indrukwekkende foto kwam in het nieuwsblad Newsweek te staan. Na het zien ervan sloten negen Afrikaanse landen een verdrag af om de gorilla populatie te beschermen. Vermoed wordt dat er nog 2 groepen berggorilla’s zijn die samen bij elkaar nog 880 individuen tellen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Oostelijke laaglandgorilla / Grauer gorilla

De oostelijke laaglandgorilla of de Grauer gorilla, Gorilla beringei graueri, komt vaker voor dan de berggorilla. Hij leeft in bosrijke gebieden van Rwanda, Oeganda en Congo. Van de vier gorillasoorten is deze gorilla de grootste soort. Mannetjes kunnen 204-250 kilo zwaar worden bij een lengte van 176-194 centimeter. Vrouwtjes zijn minder groot; circa 160 centimeter hoog.

 

De  Grauer gorilla is net als de berggorilla, ook bedekt met een zwarte vacht, maar in tegenstelling tot die van de berggorilla is de vacht van de laaglandgorilla kort. Bij het mannetjes kan het ‘zadel’ op hun rug groter zijn en reikt deze vanaf hun oren tot aan hun romp en/of bovenbenen.

 

De Grauer gorilla komt voor in het oostelijke gedeelte van de Democratische Republiek Congo. Zijn natuurlijke habitat bestaat uit lage tropische bossen en overgangsbossen. Net als de berggorilla leeft de Grauer gorilla op grote hoogte, tussen 600-3308 meter hoog. De Grauer gorilla leeft net als de berggrorilla in een gebied dat twee regenseizoenen en droogseizoenen kent. Natte seizoen: maart-juni en september-december, droogseizoen: juni-september en december-maart. Er zijn naar schatting nog 4,000 Grauer gorilla’s nog in leven.

 

Westelijke gorilla

De Westelijke gorilla kent twee ondersoorten; de westelijk laagland gorilla en de Cross River Gorilla. Dit is tevens ook de grootste groep gorilla’s in het wild. Ze zijn kleiner en doorgaans ook lichter van kleur dan hun ooster buren. Vroeger waren de westelijke gorilla’s wijd gespreid, maar tegenwoordig vormen ze niet alleen kleine groepen, maar vormen ze ook geïsoleerde groepen.

 

Westelijke laagland gorilla

Westelijke laagland gorilla’s, Gorilla gorilla gorilla, hebben een grijs-zwarte of een zwarte vacht met een bruin voorhoofd. De vorm van de neus is anders dan die van de andere gorillasoorten. De wenkbrauwboog van de westelijke laagland gorilla is meer geprononceerd, de schedel groter en breder en de oren kleiner. Verder hebben hun lippen en neus een andere vorm. Het is heel moeilijk om te bepalen hoeveel westelijke laagland gorilla’s er nog zijn omdat ze voornamelijk leven in dik beboste en zeer moeilijk bereikbare gebieden. Er zijn vermoedelijk nog 100.000 van deze gorillasoort in leven.

 

Westelijke laagland gorilla’s leven in kleine families van 4-8 leden. Het mannetje beschermt niet alleen zijn groep, maar hij regelt ook de dagelijkse activiteiten. Voelt het dominante mannetje zich bedreigd of denkt hij dat zijn groep om welke reden dan ook bedreigt wordt, dan zal hij krachtig en agressief gedrag vertonen. Hij zal gaan staan om zijn indrukwekkende afmetingen te tonen, hij zal met dingen gaan gooien, hard op zijn borst slaan, charges maken en krachtig brullen of grommen.

 

De westelijke laaglandgorilla komt voor in de Centraal Afrikaanse Republiek, Equatoriaal Guinee, Kameroen, Gabon, Republiek Congo, Angola en de Democratische Republiek Congo. Hun natuurlijke habitat bevindt zich in gebieden met een rijke hoeveelheid struiken, tropische laagelandbossen, rivierbossen, moerasbossen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cross River gorilla

De Cross River gorilla’s, Gorilla gorilla diehli, hebben hun naam te danken aan het gebied waarin zij vertoeven; de Cross River, een Nigeriaanse staat dat te vinden is tussen de Nigerdelta en Kameroen. De Cross River gorilla is de meest bedreigde gorilla van alle gorillasoorten. Men denkt dat er nog maar 250-300 gorilla’s in leven zijn. De precieze aantallen zijn echter niet te achterhalen want de groepen liggen her en der verspreid in vrij geïsoleerde gebieden.

 

Uit onderzoek is gebleken dat, ook al lijken ze weinig van elkaar te verschillen, er wel degelijk kleine verschillen aanwezig zijn tussen de westelijke laagland gorilla en de Cross River Gorilla. Met name de vorm van de schedel is korter en smaller van vorm en de handen en voeten zijn kleiner. Mannetjes kunnen circa 170 centimeter lang worden en 140-200 kilo wegen terwijl vrouwtjes ook bij deze gorillasoort een stuk kleiner zijn met een lengte van 140 centimeter en een gewicht van 50-90 kilogram.

 

Cross River gorilla’s komen voor in het grensgebied van Nigeria en Kameroen. Hun natuurlijk habitat bevindt zich in de beboste gebieden van heuvels en bergen. Anders dan de berggorilla leeft de Cross River gorilla maar op 150-1600 meter hoogte. Er zijn vermoedelijk nog 250-300 Cross River gorilla’s in leven.

 

 

VOEDING

 

Gorilla’s vinden niets leuker dan om hun dagen lekker lui en chillend door te brengen. Toch moeten ze ook eten en ook al doet hun omvang ons misschien anders denken, gorilla’s zijn geen vleeseters, maar herbivoren. Ze eten dus bladeren, takken, vruchten, boomschors, en de merg uit stengels van bijvoorbeeld bamboestokken. Naast hun vegetarische dieet eten ze ook mieren en termieten.

 

Volwassen mannetjes eten grofweg 32 kilo voedsel op een dag terwijl de vrouwtjes, door hun veel kleinere afmetingen, juist veel minder consumeren, ongeveer twee derde daarvan.

 

Een gorilla heeft een opvallend dikke buik. De reden hiervan is hun darmsysteem. Gorilla’s hebben hetzelfde spijsverteringskanaal als een mens. Het eten gaat bij hen dus ook gewoon via de mond, slokdarm, maag, dunne darm, dikke darm en om dan weer naar buiten te komen via de anus. Het verschil zit hem bij gorilla’s echter in de lengte van de darmen. Bij de mens zijn deze veel korter dan bij de gorilla. De lengte van een gorilla’s darm is circa 12 meter terwijl die van een mens 7 meter lang is. Het voedsel van een gorilla heeft dus niet alleen veel langer nodig om te verteren, daarnaast zijn bladeren ook nog eens lastig af te breken in de darmen.

 

 

VOORTPLANTING

 

Gorilla’s lijken in bepaalde opzichten op mensen, zo ook waar de voortplanting om de hoek komt kijken. Behalve dan de leeftijd waarop gorilla’s seksueel actief worden lopen de zwangerschappen tussen mensen en gorilla’s ongeveer gelijk op.

 

Vrouwelijke gorilla’s kunnen op 10-12 jaar lichamelijk zwanger worden, dan begint hun ovulatie namelijk op gang te komen. De ovulatie is vergelijkbaar bij mensen, namelijk tussen de 28-33 dagen. Vrouwtjes kunnen soms ook eerder al seksueel ‘volwassen’ zijn, met 7-8 jaar, maar ze zullen niet voor hun tiende jaar zwanger worden. Zwangerschappen duren 8,5 maand waarna er één baby gorilla wordt geboren. Tweelingen bij gorilla’s zijn zeer zeldzaam.

 

De mannetjes zijn op iets latere leeftijd seksueel volwassen, op 11-13 jarige leeftijd. Bij de gorilla’s geldt dat de dominante mannetjes het eerste recht hebben om te paren.

 

Er is geen vastgesteld tijdstip waarop gorilla’s paren, dit kan dus het hele jaar door plaatsvinden. De mannetjes kunnen precies aanvoelen wanneer een vrouwtje ontvankelijk is. Voor het paren wordt er eerst toenadering tot de andere sekse gezocht. Meestal is het het vrouwtje die de toenadering zoekt. Wanneer er na direct oogcontact en een boel lippen gesmak een reactie komt, volgt de copulatie.

 

Gorilla’s planten zich langzaam voort. Zwangerschappen gebeuren gemiddeld elke vier jaar waardoor de aantal gorilla’s zeer moeilijk op peil blijft. Sterker nog, de aantallen nemen alleen maar af en dit heeft een aantal redenen. Een is het hoge sterftecijfer onder jonge gorilla’s en twee is door het verliezen van hun eigen territorium aan mensen die het land cultiveren.

 

Baby gorilla’s wegen ongeveer 2 kilo bij hun geboorte. Het vrouwtje zorgt zelf voor haar kleintje en zal hem ronddragen totdat ze beginnen met lopen. Dit kan met 3-6 maanden gebeuren. Met drie jaar worden ze gespeend. De band tussen moeder en jong is enorm sterk.

 

Gorilla’s worden in het wild gemiddeld 45 jaar oud.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

NATUURLIJKE VIJANDEN

 

Gorilla’s hebben weinig natuurlijke vijanden, hooguit de luipaard. In geval van een aanval door een luipaard zal de groep samentrekken en zal het dominante mannetje zijn familie beschermen. Hij zal machtsvertoon gebruiken, dus op de borst slaan, brullen en charges uitvoeren en in het uiterste geval zelfs aanvallen. Het mannetje zal zich altijd tussen de groep en het aanwezige gevaar plaatsen.

 

 

RELATIE TOT DE MENS

 

In Nederland zijn er diverse stichtingen die zich bezighouden voor het behoud van de gorilla populaties. Een daarvan is de Gorilla Stichting Nederland. Hun doel is om begrip, kennis en bescherming van gorilla’s te bevorderen. Ook werken ze er hard aan om de gorilla populaties in Centraal Afrika te herstellen.

 

 

IUCN

 

Oostelijke gorilla

 

 

 

 

 

 

Westelijke gorilla

 

 

 

 

 

 

 

      • 1e & 2e ILLUSTRATIE:  © NAAMAN SAAR STAVY
      • 3e ILLUSTRATIE:  © RICHARD ASHURST
      • 4e ILLUSTRATIE:  © POVERTY AND CONSERVATION
      • 5e ILLUSTRATIE:  © JOE MCKENNA

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

WERELD VAN DE SAVANNE

 

AFBEELDINGEN

 

MADE WITH WERELD VAN DE SAVANNE © 2017 ALL RIGHTS RESERVED