Droomt u van Afrika? Wij begrijpen dat

GEMSBOKKEN

De gemsbok, Oryx gazelle, wordt door veel mensen een van de mooiste dieren van Afrika gevonden. Deze dieren leven in zeer droge gebieden, waar erg weinig water te vinden is. Ze voorzien in hun vochtopname door het dauw die ’s nachts op de aanwezige planten ontstaat te drinken.

 

De naam ‘gemsbok’ is Afrikaans en dat woord is weer terug te voeren naar het Nederlands woord voor een gems, een bok die voorkomt in bergbossen en de alpen.

 

Ze behoren tot de familie van de paard-antilopen, een onderfamilie uit de familie van de holhoornigen. Dit soort dieren komt voor in zeer droge gebieden zoals in Afrika en Arabië.

 

Gemsbokken zijn groot, hebben lange hoorns, grote en brede oren en grote hoeven. Verder heeft dit type dier een lichtbruine, zwarte of witte kleur en zijn ze dunbehaard.  Gemsbokken zijn nauw verwant aan de sabel-antilope en de Arabische oryx.

 

 

BOUW

 

Gemsbokken zijn lichtbruin van kleur en hebben vanaf hun onderkaak en langs hun flank een zwarte streep lopen. De buik heeft een witte kleur en de poten hebben witte met zwarte vlekken aan de voorkant.

 

Het hoofd van de gemsbok heeft een kenmerkend zwart-wit patroon met twee zeer lange, rechte horens. De hoorns van de gemsbok kunnen erg lang worden, gemiddeld 91,5 cm. De nek en schouders van de gemsbok zijn verder gespierd en de huid is erg dik, 15 mm. Ze hebben een lange, zwarte staart.

 

Hun schofthoogte is 1,25 meter en ze kunnen gemiddeld 240 kilo wegen. Zowel de mannetjes als de vrouwtjes lijken veel op elkaar en kunnen soms maar met moeite uit elkaar gehouden worden. Het enige uiterlijk verschil tussen beide seksen is de dikte van de hoorns waarbij die van het mannetje dikker zijn en die van het vrouwtje meestal langer en dunner zijn.

 

Gemsbokken kunnen hun lichaamstemperatuur verhogen tot 45 graden om vochtverlies tegen te gaan. Hun normale lichaamstemperatuur is 35,7 graden.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SOCIAAL GEDRAG

 

Gemsbokken kunnen leven in groepen van 50-200 individuen, voornamelijk tijdens het regenseizoen of als ze migreren, maar een normale groepsgrootte is gemiddeld 14.

 

Binnen de groep bestaat een hiërarchie met een dominant mannetje en een dominant vrouwtje. In grotere groepen heb je meestal ook nog een tweede dominante stier, maar die valt onder de hoofdstier.

 

Dominante mannetjes herken je in de groep omdat zij altijd achter de kudde aanlopen. Zodoende kan hij zijn kudde goed in de gaten houden en achterblijvers aansporen om zich bij de rest van de kudde te voegen.

 

Er is ook een sociale structuur te herkennen bij gemsbokken. In principe zijn de groepen gemengd, maar er zijn ook groepen gemsbokken met alleen vrouwtjes met hun jong of met jonge stieren.

 

Een dominante stier zal zijn eigen territorium verdedigen en verhitte aanvaringen met andere stieren uiten zich in vechtpartijtjes met de hoorns.

 

 

LEEFGEBIED

 

Gemsbokken komen voor in het zuidwesten van Afrika en kunnen leven in zeer droge gebieden zoals de Kalahari en de Namib-woestijn. Ze leven het liefst in rotsachtige gebieden met toegang tot in ieder geval wat water.

 

Ze zijn perfect aangepast aan de extreme temperaturen en kunnen hier erg goed mee omgaan. Om te beginnen zoeken ze de schaduw op om oververhitting te voorkomen. Soms gaan ze zelfs in de schaduw op hun buik liggen zodat het koele zand wat verlichting kan brengen. Verder zal de gemsbok alleen de smalle delen van zijn lichaam aan de zon blootstellen, ook weer om oververhitting tegen te gaan. Een licht briesje kan ook verkoeling brengen.

 

 

VOEDING

 

Gemsbokken grazen meestal ’s nachts, als er geen zon is. Zo krijgen ze vocht binnen door middel van de dauw op planten en grassen. Het feit dat ze zo weinig vocht nodig hebben, en soms voor langere perioden zonder kunnen, maakt deze dieren uitermate geschikt voor woestijngebieden.

 

Gemsbokken graven diepe gaten tot zo’n meter diep op zoek naar wortels in de grond. Verder eten ze naast gras ook tsama meloen en komkommers. Beide vruchten geven de gemsbok het broodnodige vocht.

 

 

VOORTPLANTING

 

Vrouwtjes worden seksueel actief op 2 jarige leeftijd. Een stier zal met alle vrouwtjes paren die al seksueel actief zijn. Stieren zonder eigen kudde kunnen proberen om er alsnog een samen te stellen uit gemengde kuddes of van de al bestaande groepen vrouwtjes met hun jong.

 

Een zwanger gemsbok vrouwtje zal zich na een zwangerschap van 8,5 maand afzonderen en van haar jong bevallen. Direct na de bevalling zal ze haar kalfje verstoppen. Ze blijft altijd in de buurt van haar jong en zal 2-3 keer per dag terug gaan om deze te voeden.

 

Een kalfje weegt gemiddeld 9-15 kilo bij de geboorte. Bij de geboorte zijn ze helemaal bruin van kleur en krijgen ze pas na 3,5 maand de kenmerkende strepen en markeringen van een volwassen gemsbok. Omstreeks die tijd worden ze ook gespeend en zullen de jonge mannetjes hun eigen weg gaan en de jonge vrouwtjes zich met hun moeder bij de rest van de kudde voegen. Negen maanden na de geboorte van haar jong zal het vrouwtje weer drachtig worden.

 

Gemsbokken kunnen 18 jaar oud worden in het wild.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

NATUURLIJKE VIJANDEN

 

Zowel jachtluipaarden als leeuwen, luipaarden, hyena’s en wilde honden jagen op gemsbokken.

 

 

RELATIE TOT DE MENS

 

Er wordt op de gemsbokken door inheemse stammen gejaagd voor hun dikke huid waar schilden van gemaakt worden. Hun hoorns worden gebruikt voor speren. Verder wordt er ook op ze gejaagd voor de sport.

 

 

IUCN

 

 

 

 

 

 

        © BERNARD DUPONT

Reizen Kenia

WERELD VAN DE SAVANNE

 

AFBEELDINGEN

 

MADE WITH WERELD VAN DE SAVANNE © 2017 ALL RIGHTS RESERVED